Dr. Near barnard'ın Vegan olma rehberi adlı kitabını okumanızı tavsiye ederim.
"asla vegan olamam" demişliği vardır her veganın geçmişinde. Belki bir çoğumuz eti bile bırakmanın saçma olacağını düşünüyordu naveganken.
Eti bir anda kesip atıp vejetaryen olmuştum çünkü hayvan aktivisti olmak, onların canlarını korumak için bu kadar yırtınırken bir yandan ölümlerine neden olmak çok ağır geliyordu.
Sen zaten büyük bir adım atmışsın vejetaryen olarak. Öncelikle kendine yüklenmekten vazgeç :) hiçbirimiz bir sabah 0 vegan uyanmadık. Hala çoğumuz geçişteyiz. Veganız diyebilmemizin nedeni bu yola baş koymuş olmamız. Yönümüzü yolumuzu çizmemiz.
Önce gıdaları değiştirmeye basladım. Cok lezzetli vegan uygun fiyatlı ürünler buldum. Ben hazır yemegi ısıtmaya usenen bir insandım ama öyle tatlı yemek sayfalarına denk geldim ki asla yapmam dediğim neleri aldım denedim yaptım.
navegan iken dısarıdan lahmacun söylemeye bile üsenen ben gecen aksam hamurundan iciine kadar her seyiyle vegan lahmacun yaptım. hamur actım inanamazsın. aha da bak burada
Mesele navegan nefsinin oraya düsmemesi. amaaan ugrasamam ya yerim ben yogurdu dediğin an vicdanın henüz seni vegan olmaya ikna etmemis demek. hazır değilsin demek. ama gerçekten psikolojik olarak hazırsan buradan sonrası corap söküğü gibi gelecek. mükemmel vegan diye bir şey yok. kimse kimseye veganlık ogretemez. herkes kendi yolundan sorumlu.
hele ki türkiye gibi ekonominin mahvoldugu navegan bir ülkede vegan yasamak zaten zor. ama biz el ele üstesinden geleceğiz :)
Benim veganlığa geçisim ki hala devam ediyor ben ilk hayvansal ürünleri gıda dışı alanlarda kullanmayı bıraktım.devamında et ve ürünleri hayatımdan çıktı.Zaten su ürünlerini hemen hemen hiç tüketmedim küçüklüğümden beri.daha sonra imza vs toplayarak okulumda da vegan menü çıkmasını sağladık ama malesef aşçılar buna dikkat etmiyordu. okul olmadigi zaman çok rahat vegan besleniyorum.
kişisel deneyimim; vegan ev arkadaşlarının ektiği tohumların Filiz vermesi sonucu, altı aylık bilir-bilmez bir etyemezliğin ardından vegan hayata geçiş yaptıktan sonra özellikle beslenme konusunda müthiş bir bilgi kirliliğinin içine düştüm.
proteinler, b12ler, kaloriler, "hayvansal gıda tüketmemenin yaratacağı eksiklikler"i telafi etmeler derken saatlerce video, bilmem kaç satır yazı okumak zorunda kaldım. bilimsel geçinen kaynaklar sıklıkla yanlı ve yanlış bilgiler içerdiğinden ana akım bilime olan inancım yok olma seviyesine geldi.aslında çok değil yedi yıl önceydi, lâkin internetteki tek türkçe kaynak -sanki evrenden bir hediye gibi- tam da vegan olduğum ay yayımlanan, zülal kalkandelen ve can başkent 'in diyaloglarından oluşan veganizm: ahlakı, siyaseti ve mücadelesi isimli kitaptı.
şimdi bir vegan sözlükte yazıyor olmanın mutluluğunu anlatamam. zülal, can ve 20-30 yıl once vegan olan diğer insanların nasıl bir yalnızlıkla boğuştuklarını ise tahmin bile edemiyorum.
çevredeki herkes navegansa biraz gerici bir süreç olabiliyor. anlamayacaklarını ve bildikleri yanlışları doğruymuş gibi karşısındakini "düzeltemek" için kullanacaklarını bildiğim için sessiz kalıyorum.
türk kahvaltısı için olmazsa olmaz kabul edilen peynir ve yumurtasız bir kahvaltı sofrasında misafir ağırladığımda, bu onlara eksik geliyor. sanıyorum bir süre sonra gelmekten vazgeçecekler :)
Aynı çizgide olduğunu bildiğin insanlar TANIMAK hem destek hem de fikir alışverişleri konusunda bir nefes olurdu.
Hiç gerilme. Bazen veganlıkta yalnızlık da güç verir. Sadece kendinin doğru yolda olduğunu bilirsin, bu mutluluğunu ve haklı gururunu katlar. Elbet başkaları anlayacak ya da onları boşver :)
Genelde bu sürecin uzamasının sebebi insanın yüzde yüz vegan olamayacağına olan inancı. Herşeyde olduğu gibi veganlıkta da mükemmele ulaşma hedefi ya da bu hedefin zorluğunun farkında olmak stres yaratabilmekte ve rasyonel adımları atmayı geciktirmekte.
Oysa önemli olan bir yerden başlamak ve zamanla değişimi sindire sindire yaşamak. Vegan popülasyonun yüksek olduğu bir toplumda yaşamadığımızın biliciyle, her zaman herşeyin vegan alternatifine ulaşamayacağımızı bilerek bu yola girmeliyiz. söz konusu imkansızlıklardan kaynaklanan mecburi durumların bizim ahlaki duruşumuzun kıymetini azaltmadığını bilmeliyiz.
bu insanlık için küçük benim için büyük olan bu adımda bana yardımcı olabilecek anı veya önerilere çok ihtiyacım var. bir senedir vejetaryen besleniyorum bunun yanında peynir yoğurt süt gibi gıdaları da çok çok az tükettim ama atmam gereken bu adıma hala hazır hissedemiyorum.
empati yapmanız açısından daha önceden hayatında yumurta bile kırmamış biriyim. (deyimlerimiz bile navegan belki vegan olunca bu tüketimi normalmiş algısı yaratan deyişlerden bile sakınmalıyım) veganlığın öyle ya da böyle mutfağa girmek gerektirdiğinin farkındayım ama olabildiğince pratik yemek tavsiyelerine ihtiyacım var. olayın sağlıksal tarafında değilim. örneğin dün akşam yemeği olarak komagene sabah da pringles yedim. yani hayatımda marketten erzak alışverişi yapmadım desem yeridir. şuan listeme aldığım yemek nohut dürüm bir kere yaptım gayet de güzel ve pratik.
mesela ayakkabı alıcam alamıyorum. güzel ve vegan ayakkabı bulamıyorum. vans giyecek yaşı da çoktan geçtim. hala şekilci ve bencil düşünüyorum. ayağımda navegan ayakkabıyla dükkanlara gidip bu vegan mı diye soracak cesaretim de yok.her gün giydiğim ayakkabılar düşüncelerime ters kendimle çelişiyor kavga ediyorum. bu geçiş bende geçiş sürecine dönüştü ve uzaktıkça psikolojik olarak beni çok yoruyor.
Ne iyi etmişsin :) şu anki endişelerinin ve kaygılarının bir çoğuna gülüp geçeceksin kısa bt süre sonra. Emin olabilirsin. Vegan yemek en doğal yemek demek. Öncelikle kendine en ucuzundan bir düdüklü tencere alabilirsiniz. Pahalısına gerek yok, hepsi aynı işi yapıyor. Nohut, fasulye, mercimek, çeşitli sebze yemeklerini çok kısa bir zamanda ve çok da uğraş gerektirmeden yapabilirsin. Kullanmak çok kolay. Öyle kimseye aldanma. Çok basit yapabiliyorsun biraz dikkat ederek. Bir de tavan varsa bulgur, pirinç pilavı, özellikle türlü türlü soslarla, küçük sürprizler katarak, makarna yapabilirsin. Kilit şey zeytinyağı ve salça. Hem ucuz hem doyurucu. Fırının varsa soy patatesi, soğanı, biberi, kabağı, patlıcanı at içine. Süper oluyor. Hepsinin süresini deneyerek ya da internetten ogrenebilirsin. Sonra kahvaltıda sogan, kırmızı biber, patlıcan kavurabilirsin tavada, az az su ekleyip, söyle bol baharatli. Kahvaltı dediğin ne ki, zeytin, pekmez-tahin, reçel, salça, çay... Zamanla ekleyeceksin yeni şeyler. Eğer etrafta börekçi varsa Kürt böreği çay sabahları vazgeçilmez, yuzde yüz vegan. Bir de yaz şimdi meyvenin türlüsünü bulabilirsin pazarlarda. Canın tatlı isterse kek yap, puding yap suyla ya da sodayla. Şimdilik böyle. Hiç endiselenme, aslında navegan beslenmek zorlu ve pahalı olan.
geçiş kısmında kendini çok sıkmamanı önerebilirim. kendi vejetaryenlikten veganlığa geçişimden örnek vereyim, ilk önce yemekten başlamıştım. abur cubur olur vegan seçenek çok zaten pringles demişsin çoğu vegan. markette hazır yemekler de var çiğköfte, yayla markasının paket yemekleri gibi. sonrasında kozmetikten ilerlemiştim ben, şampuandır, duş jelidir, diş macunudur. rossmannda vegan logolu çok ürün var internetten araştırmaya bile gerek kalmıyor.
giyim kuşam dediğin gibi en zoru. üst baş almakta sorun yok içerikleri de yazıyor zaten. ama ayakkabı almak biraz stresli bir iş. bence şuanki ayakkabılarını atmamalısın, sonuçta onlara zamanında para verdin. ben açıkçası yırtıldığı ya da artık kullanmaktan sıkıldığın zaman vegan ayakkabı arayışına girmeyi düşünüyorum .tabi bu benim fikrim, tam tersini düşünüp eşyalarını elden çıkarıp veganlarını satın alanlar da vardır.
aramiza hosgeldin :). oncelikle bu konuda mukemmeliyetci olmamani tavsiye ederim. genel olarak mukemmeliyetcilik her zaman adim atmayi engeller, bu yuzden bizleri daha cok pasif hale getirir. adim adim ilerlemek daha mantikli olacaktir. bazi durumlarda degisim zaman alabilir. birden olmasini beklersek kendimizi uzeriz.
bir cogumuzda navegan donemlerden kalma vegan olmayan ayakkabi, kiyafet vs gibi esyalar mevcuttur. bunlari atmak daha cok atik demek oldugu icin eski esyalarimizi vegan olmasa bile kullanmaya devam etmeliyiz diye dusunuyorum. kimisi kullanmayi kimisi kullanmamayi tercih eder. baska bir kisinin dusuncesi ya da bundan utanmak, umrumuzda olmamali. hicbir vegan diger bir veganin yargici degildir, olamaz da. tabiki fikirler vs konusulacaktir fakat bu konusmalari kendimize suclama olarak almamaliyiz. yasadigimiz duygularin ve hislerin temeli bizim bu konulari nasil degerlendirdigimiz ile ilgili, disaridan bize ne denirse densin.
yemek konusunda ise iyi hissetmek anlaminda cok fazla abur cubur tuketmeye calis. pringles tarzi seyler vegan olsa bile kendini kotu hissetmende etkili olabilir. cevrende ev yemekleri yapan mekanlar var ise buralari daha cok tercih etmeni tavsiye ederim. eger yoksa marketten haslanmis nohut, fasulye vs alip evde isitip yiyebilirsin. bu sure zarfinda kendine bulgur, nohut, sebze yemekleri ogrenmek icin kisa hedefler koyabilirsin. bu yemekleri yapmayi ogrendigin takdirde bir kere yaptiginda 2-3 gun yemek konusunu dusunmene gerek olmayacak. sosyal medyada gordugun sekilde guzel gorunumlu, kinoali, avokadolu vs gibi yemekler yapmayi veganlik olarak dusunme. bulgur, pilav, mercimek, nohut, salata herseyimize yeter. herhangi bir ugrastirisi olmadigi icin kuruyemis ve meyve tuketmeni de tavsiye ederim. cevrende sana bu surecte destek olabilecek vegan arkadaslarinin da olmasi dilegiyle.