Sağlık ve çevre argümanıyla veganlığı anlatmak

Vegan ol çünkü sağlıklı olursun

Vegan ol çünkü dünyayı gelecek felaketlerden kurtarabilirsin.

Bu cümleler sadece bana mi insan merkezci düşünce gibi geliyor ?

Sömürülen bir hayvanın gözlerinin içine bakıp "dua et seni yemek sağlıksiz yoksa 1 dakika durmazdim" demekten pek bir farkı yok bence.

Hayvanları anlamak için yine kendi türümüzle empati yolları arıyoruz. Halbuki empati bile bana o kadar da masum gelmiyor. Hatta bencilce bir tutum. Hayvanı birey olarak anlatmak,kabullendirmek bu farkındalığı her kesime nasıl aktarabilirim inanın ben bilmiyorum.bunun için de samimi olduğum çevrenin dışında veganlığı anlatmıyorum. Fikirlerinizi bekliyorum arkadaşlar.

bu noktada, karşındakine bir adım attırmak ile 3 adım attırmak arasında karar vermek gerekiyor ve hangi yöntem 3 hangisi 1 adım o da karşımızdaki kişiye göre değişiyor. argüman seçerken genellikle karşımdaki insanın yatkınlığına göre karar veriyorum. bencil, kendini düşünen bir insana, en azından, ilk etapta kendi sağlığını düşünmesi için vegan olması gerektiği fikrini savunmak bana yanlış gelmiyor.

nihai olarak sen, sadece kendini düşünen bir insana veganlığı anlatırken hayvanların ve gezegenin kurtulma ümidini güdüyorsun. nasıl ahlaki ve etik nedenlerle vegan olma kararı almış bir birey, yan kazançlar olarak çevre ve sağlığı görebiliyorsa. sağlık için vegan olan birisinin yan kazanç olarak gezegeni ve hayvanları kurtarmayı düşünmesinde sakınca görmüyorum ben. çünkü kişinin kendinden başka canları düşündüğü için yan kazanım olarak kendine faydası dokunduğunu fark etmesi ile, kendini düşündüğü için yan kazanım olarak başkalarına faydası olduğunu fark etmesi arasında, şu bağlamda bir fark görmüyorum; ben hayatında çok başkalarını düşünen bir bireyken, vegan olduktan sonra kendime de faydam olduğunu, kendimi de düşünebileceğimi öğrenmeye başladım bir noktada, aynı öğreti bir başkasına kendini düşünmekten, başkalarını düşünmeyi de tecrübe etmek ve benimsemek olarak geçebilir.

vegan olduktan sonra, vegan olmadan önceki halimize kıyasla hepimizin daha fazla okumalar, araştırmalar yapmaya başladığımız bir gerçek, aynı davranış hangi motivasyonla vegan olursan ol, devam edecektir diye düşünüyorum ve sonuçta kişi başka canların yaşam hakkına saygı duymayı, belki de zamanla ön sıralara taşıyacaktır, baktığımızda bir süre vegan olup, sonra bırakanların tek ortak noktası, öncesinde ya da sonrasında, hiç bir araştırma yapma motivasyonu olmadan sadece bir kimlik edinme, bir "popüler kültür" öğesi olarak görmek gibi yanlış nedenlerle veganlığı "denemeleri". bardağa önce çay, sonra şeker atmak ile, önce şeker atıp sonra dökmek gibi bir şey bu, özünde çok farkı olmayan bir nihayete eren davranışlar bütünü, kısa bir süre sonra o bardak karıştırıldığında hepsi bir olacak gibi düşündüğümden, çok bir fark göremiyorum.

edit: imla

hayvanlar açısından hiç fark etmeyecek durumdur. veganlığı hangi sebeple sürdürüyorsak sürdürelim nihayetinde hayvanlar zarar görmüyorsa ister ekolojik, isterse sağlık açısından veganlığı sürdürelim, fark eden bir şey olmayacaktır.

ne var ki, ekolojik gerekçelerle değil ama sağlık nedeniyle vegan olmak derken bazı mantıksızlıklar karşımıza çıkar: sağlıklı diye hayvansal ürün tüketmiyor olabilirsiniz ama deri giymek ya da at yarışı oynamanın sağlıkla ilgisi olmadığını düşünürseniz, esasen 'sağlıklı diye vegan oldum' savunması çok temelsiz kalır.

ekolojik gerekçeler sağlık gerekçesinden daha mantıklı geliyor bana. çünkü ekolojik açıdan vegan olduğunuzu söylüyorsanız da bunun sadece yiyecekle sınırlı olmadığını görürsünüz. ama ekolojik bakış açısının türcülüğe bir yanıt veremediğini düşünüyorum. çünkü örneğin kimi hayvan türlerinin yok olması ekolojik açıdan diğer kimi türlerin yok olması kadar ağır sonuçlar doğurmayabilir (çünkü kimi hayvan türleri zaten çok dar bir coğrafyada yaşıyor ya da kimi türler zaten 'bilinç seviyesi' açısından diğerlerine göre daha 'düşüktür'. ör. hamam böceği ile fil arasındaki).

etik veganlık ise yukarıdaki iki paragrafta söylediğim 'problemleri' ortadan kaldırır. dolayısıyla tek bir veganlık vardır, o da etik veganlıktır. etik veganlıkta şu hayvan daha gelişmiş, şu ise daha az gelişmiş gibi 'türcü bir ayrıma' gitmeniz mümkün değildir. çünkü her hayvan herhangi başka bir hayvan kadar 'yaşama hakkına' sahiptir; hamam böceği de fil de eşit yaşama hakkına sahiptir (biri diğerinden daha zeki olabilir, fark etmez). bir de zaten bitkisel beslenme en sağlıklı beslenme türü olmasa ne olacaktı? bu durumda veganlığı sürdürmek mümkün olmazdı. işte o nedenle etik veganlık, veganlık dediğimiz şeydir zaten.

sağlıkla ve ekolojiyle ilgili 'gerekçeleri', çevreci olduğunu söyleyen ya da sağlıklı yaşamak isteyen kişilere, veganlığı anlatırken kullanacağımız bir 'artılar' kümesi olarak kullanabiliriz. 'vegan değilsen çevreye zarar veriyorsun' ya da 'kaliteli beslenmiyorsun' gibi. yani sağlık ve ekoloji argümanlarını, etik veganlığı kişiye en etkili yoldan anlatabileceğimiz araçlar olarak kullanabiliriz.

dolayısıyla veganlığı anlatmanın yine tek bir yolu var: etik. ekoloji ve sağlık mevzuları ise bunun üzerine anlatılabilecek 'güçlendirici' bir bakış açısı sağlar sadece.

tüm yazılanları okudum ve hepsinin içinde yazarların bahsettiği çok güzel noktalar var. ama ben, saldırmadan, hakaret etmeden düşüncelerinizi anlattığınız için teşekkür etmek istedim sadece. (bkz:swh)