az önce "The Social Dilemma" belgeselini izledim. belgesel sosyal medyanın toplumları nasıl kutuplaştırdığını, sosyal medyanın içinde yaşadığımız şu zırva post-truth çağında yalanı ne kadar çabuk yayıp gerçeğe nasıl önem vermediğini, devasa teknoloji/sosyal medya şirketlerinin daha fazla kar uğruna milyarlarca insanı nasıl manipüle ettiğini çok güzel anlatıyor. evet son cümlemden de anlayabileceğiniz gibi bunların hepsini daha fazla kar uğruna yapıyor bu şirketler. teknoloji/sosyal medya şirketlerinin iş modeli, çılgın bir hırsla daha fazla kar elde etmek üzerine kurulu bir iş modeli. algoritmalar da, tamamıyla yapay zeka kontrolünde karı nasıl maksimize ederiz üzerine işliyor. bir kere oluşturulmuşlar mühendisler ve yazılımcılar tarafından o kadar. geri kalanı algoritma "machine learning" ile hallediyor. evet aynen öyle düşündüğünüz gibi. her gün girdiğiniz instagram, facebook, google gibi devasa şirketlerin algoritmalarını insanlar kontrol etmiyor. yapay zekanın kontrolünde. tutucu ekonomik liberalizmin yani devletin piyasaya neredeyse hiç müdahale etmediği, devlet tarafından düzenlenmemiş kapitalizmin uzun vadede ne kadar yıkıcı sonuçları olduğunu gösteriyor belgesel amacı bu olmasa da. sadece piyasaya işi bırakırsan halin harap yani. hatta sonlara doğru Adam Smith'in "invisible hand'ine" bile bir eleştiri var üstü kapalı da olsa. unutmayın bu belgesel, regüle edilmemiş serbest piyasanın/kapitalizmin sadece bir alandaki zararlı etkisini gösteriyor. işin bir de doğa katliamı, hayvancılık endüstrisi mezalimi, küresel ısınma gibi çok daha ciddi boyutları var. belgeselin sonunda da çözüm olarak regülasyon, regülasyon, regülasyon diye bağırıyor sosyal medyayı bize anlatan silikon vadisi çalışanları. bu da beni ekonomiye en mantıklı yaklaşım olduğunu düşündüğüm ekonomik modele getiriyor: aykırı müdahaleci ekonomik liberalizm yani keynezyen kapitalizm. piyasaların üst otorite olan devlet tarafından gerekirse regüle edildiği, amerikan tipi kapitalizmin ortaya çıkardığı zararlı etkilerin devletin piyasaya gerektiğinde müdahalesiyle önlenebildiği ve serbest piyasanın yararlarından hala faydalanılmaya devam edildiği bir ekonomik model. model ülke de almanya.
not: bu kadar iyi bir belgesel beklemiyordum. imdb puanım: 9/10. değerlendirdiğim 165 belgesel/film arasından 14 tanesine 10 puan, 22 tanesine 9 puan vermişim. yani sizin anlayacağınız: belgeseli izleyin.
