İsrail veganizme neden yatkın?, İsrail'de vegan nüfus neden yoğun?
Din nedenli (Yahudilik) (yeme alışkanlıklarına ilişkin dinsel kurallar ve gelenekler):
Gıda alışkanlıkları, koşer geleneği, eski ahit Gıda yasakları, sadece ete yönelik değil sütün de et ile beraber tüketimine yönelik sınırlamalar, temiz Gıda konusu vb…
Din nedenli (Yahudilik) (geleneksel kültürel bakış):
minimal yaşam, az çoktur -less is More-, sınırlı ve ölçülü tüketim, gibi, genel yaşam ve tüketim alışkanlıklarını, kültürel geçmişteki yakınlıklar nedeniyle çabuk kabullenebilmeleri…
Bitkisel üretim (Tarım):
su kaynaklarının oldukça kıt, tarım alanlarının sınırlı olduğu (topraklarının yüzde 20sinden azı tarıma uygun) bir çöl coğrafyasında inanılmaz bir tarımsal gelişme çizgisi (toplumsal ve teknolojik bir arka planla) yakalayabilmiş olması. Kibutzl (komün sisteme dayalı, ortak kar, ortak mülkiyet) ve Moşav (özel mülkiyete dayalı) tarım çiftlikleri…Toprak, gölge, su yok iken, iyi tarım politikaları ile gıda ihtiyacının üçte ikisinden fazlasını kendisinin üretebilmesi. nüfusunun yüzde 70inin besin ihtiyacını doğrudan kendisinin karşılayabilmesi ve üretiminin önemli bir bölümünü de ihraç edebilmesi. Ciddi oranda, bitkisel beslenme (meyve sebze tahıl baklagil vb) üretimi sağlanması ve bu üretimin kendi halkı tarafından erişilebilir olması, mali açıdan uygun meblağlarla temin edilebilmesi… Tüm bu nedenlerle sebze meyve tüketiminde oran olarak dünyanın önde gelen ülkelerinden olması…
Et üretimi (Kümes hayvanları, Balık, küçükbaş büyükbaş hayvan üretimi):
iklim koşulları ve coğrafik durumun uygun olmaması nedeniyle, tarım politikalarına göstermiş oldukları özen ve yatırımı, et ve balık üretimi için kullanmamayı tercih etmeleri… üretim olmadığı için et balık ürünlerini dış ülkelerden karşılamaları ve ekonomik bedelinin yüksek olması. Koşer kuralları kapsamındaki ek vergiler…
coğrafya:
içinde bulunduğu Ortadoğu ve Arap coğrafyasının Hinduizm Budizm jainizm, ahimsa öğretisi, doğu felsefeleri ile olan tarihsel süreçteki geçirgen ilişkisi
Doğu-BAtı dengesi:
Doğunun felsefesini ve batının rasyonelliğini (tarım vb toplumsal faydalarda teknoloji ve bilimsel bilgiden yararlanabilme vb) harmanlayabilme
Evet pek çok etmen var…. Derlemek için epey vakit ayırdım:) burada değinilmeyen, eklenmesi gereken de çok şey vardır eminim...
Ve tüm bu etmenleri Gazze’de hala savaşın sürdüğü bir dönemde yazıyor olmamız da ayrı bir gerçek…
