diğer peynirlere benzediği ve tüketicinin yanıldığı gereçkesiyle tarım ve orman bakanlığı tarafından alınan karar. tvd 'nin konu ile ilgili dava açması çok da uzun sürmedi tabi ki. uluslararası basında da yer almış saçma yasaktır. yabancı kaynak yerli kaynak ve bu kararın bozulması için tvd tarafından başlatılan imza kampanyası
benzer olarak fransa'da da vegan ürünler için 'meat' kelimesi kullanılması yasaklanmış. umarım bu sorunlar yenilikler doğurur ve geleneklerden bağımsız global bir vegan mutfak ortaya çıkar, kendi isimleri kendi malzemeleri kendi yöntemleriyle.
Çok saçma bir karar. Vegan peynirler candır.
Hayvanın sütünden yapılan peynirlerin fiyatlarının bitkisel kaynaklı peynirlerin fiyatlarını geçmesi ile alınmış bir karar.
her aklıma geldiğinde sinirimi bozan aşırı saçma yasaktır.
eskiden vegan peynir aldığım hiçbir markette bu hafta itibariyle vegan peynir bulamadım. raflardan geri çekilmiş hepsi.
imza kampanyası tek ümidim şu an. gündeme getirebilmek için bireysel olarak elimden geleni yapıyorum ama yasağa karşı genel bi kabullenmişlik hakim çevremdeki insanlarda. daha gür bir şekilde sesimizi çıkarmamız lazım.
bi yediğimiz kalmıştı karışmadıkları.
peynir ibaresini çıkartıp veynir diye etiketleyip satamazlar mı? herhangi bir patent alınmamış bu isim üzerine.
bu peynir yasagi hakkinda cok bir bilgim yok ama politik gorusumu bi kenara birakarak bakinca ben bu yasagi makul buluyorum. yanlis bilmiyorsam peynir yasagi da diger bircok gida etiketlenmesinde oldugu gibi gercege aykiri urun uretimi ve pazarlamasinin onune gecmek icin cikariliyor. farazi bir ornek uzerinden anlatayim; elma suyu ile elma aromali icecek cok farkli seyler. eger urunun icerisinde gercekten elmanin suyu varsa elma suyu etiketi basilabiliyor ancak elma aromasi veren bir tatlandirici vb. bir sey bulunuyorsa o urune elma suyu etiketi basilamiyor, elma aromali icecek etiketi basilabiliyor. bu sekilde markalarin insanlari aldatmasinin onune gecilmeye calisiliyor. ozetle markalarin yalan beyanda bulunarak pazarlama ve reklam yapmalarinin onune geciliyor. gida sektorunde binlerce dalavere dondugu icin boylesi bir onlem sart olmus sanirim, ki su anki haliyle bile neler neler yapiliyor. ayrica guya bu sekilde sahtekarligin onune gecmeye calisan otorite, bazi urunlerin de mevzuattaki tanimlarini degistirerek sahtekarligi yasallastiriyor. (burada konu politik goruslerim cercevesinde ilerleyeceginden konunun disina cikmadan devam etmek istiyorum.) benim burada deginmek istedigim; otoritenin dogru/yanlis, hakli/haksiz olup olmadigi degil, bu konu ozelinde biz nasil yaklasmaliyiza dair fikrimi soylemek.
peynir denilen sey tanimi geregi hayvansal sutun mayalanmasi ile elde ediliyor. o yuzden vegan peynirler aslinda peynir degil. biz bitkisel sut diyoruz ama bitkisel sut dedigimiz seyler de sut tanimina girmiyor. goruntu, tat, doku gibi ozellikleri asillarina benzedigi icin bu isimlendirmeleri kullaniliyoruz, bu gayet anlasilir bir sey. ancak bu isimlendirmeler toplumun tamami tarafindan bilinir ve anlasilir durumda degil. o yuzden her ne kadar bir dolandiricilik kasti olmadan yapiliyor dahi olsa aslinda sahte urun pazarlamasi yapilmis olunuyor bu isimlendirmelerle. o yuzden vegan peynir, sut, hayvan bedeni turevi olan isimlendirmeler kullanmak yerine farkli isimle piyasaya surulmeleri gerekiyor bence. farkli isimlerle piyasaya surulmelerine dair yasal bir engel var mi onu da bilmiyorum.
her ne kadar gundelik yasamimda ben de vegan peynir, vegan kofte vb. gibi kavramlari kullaniyor olsam da bunlari kullanmamak gerekiyor. nasilki hayvan turlerini ifade eden kelimeleri mecazlayarak hakaret veya ovgu amaciyla kullanmamiz uygun degilse; okuz, aslan gibi kelimeler; orjinalinde hayvanlarin somurusunu barindiran bu tarz urunlerin isimlendirilmesinde de bu kelimeler kullanilmamali. cunku kelimelerin kullanimi altinda yatan varsayimlar veganliga uygun degil.
bir ornek uzerinden anlatmak istiyorum bunu. ornegin hakaret olarak birisine esek dememiz yanlis, degil mi? neden peki? basit mantik ilkeleriyle dusunecegim. cunku birisine hakaret etmek icin esek dedigimizde esek kelimesinin referans ettigi turun kendi turumuzden asagilik oldugunu, saygiya layik olmadiklarini vs. kabullenmis oluruz. bu kullanimin temelinde bu kabul yatiyordur.
ozetle:
hakaret ettigimiz ozne = esek
esek = asagilik
hakaret ettigimiz ozne = asagilik
aynisini vegan kiyma icin yapalim:
vegan kiyma = tuketilebilir
vegan kiyma = bir kiyma cesidi
kiyma = hayvan bedeni
hayvan bedeni = tuketilebilir
bunun ucuk veya sacma oldugunu dusunebilirsiniz ama bizim kafamiz boyle calisiyor. zaten bu yuzden naveganlar kendilerince "vegan kasar, vegan adana mi olurmus canim, bu veganlar da iyice suyunu cikardi. madem yemiyorsun, niye yeniden navegan seyler yemeye calisiyorsun? iste bu yuzden veganlik sacmadir." gibi sacma bir yorum yapip duruyorlar.
veganlik hem pratik dunyada hem fikir dunyasinda hayvan somurusune karsi olmaktir, hayvan somurusunu uretmemek, varolan somuruye ortak olmamaktir. biz vegan peynire peynir dedigimiz surece peynir kelimesinin hayat bulmasina, dolayisiyla hayvan somurusunun dusunce duzleminde yasamasina destek olmaya devam ederiz. vegan peynir dedigimiz zaman, karsidakinin aklinda canlanan goruntu hayvan sutunden elde edilmis olan peynir oluyor yine. bu sekilde karsidaki kisinin zihninde peynir kelimesini tekrar canlandirarak peynirin tuketilebilir bir sey oldugu dusuncesini de pekistirmis oluyoruz. somuruyu sadece somut dunyamizda degil, soyut dunyamizda da ortadan kaldirmak icin somuruye referans eden kelimeleri de tedavulden kaldirmamiz gerek. her ne kadar bilinc seviyesinde boyle olmasa da mantik seviyesinde bu boyledir. yoksa hicbir vegan bunu savunuyor olamaz, olsa vegan olmaz zaten. ama bu durumun mantiken celiskili oldugu da kesin. dil, dusuncenin ifade bicimidir, ve donusumlu olarak birbirlerini var ederler. dilimizi ilkelerimize(dusuncelerimize) uygun sekilde kullanmadigimiz surece ilkeli bir yasam suremeyiz.
keske bu kelimeleri hayvan somurusune referans veren anlamlarindan kurtarip ozgurlestirebilsek, o zaman bu kelimelerin kullaniminda herhangi bir sorun olmaz. veganlar arasinda bu ozgurlesme gerceklesmis olsa da hala naveganlarin cogunlukta oldugu bir dunyada yasadimiz icin bu kelimelerin kullanilmasini yanlis buluyorum.
ozetle: tanimlari geregi hayvan somurusuyle elde edilen urunlerin isimlerini vegan urunlere vermek ilkesel olarak yanlistir.
yasağın sebebi hayvancılık endüstrisinin lobisi. başka bir sebebi yok, makul de değil.
"peynir denilen sey tanimi geregi hayvansal sutun mayalanmasi ile elde ediliyor. o yuzden vegan peynirler aslinda peynir degil."
yanlış. peynir hammaddesi değişebilen bir üründür ve tek bir formu yoktur. köfte nasıl ki mercimek ve bulgurdan da yapılabiliyorsa ve kimsenin buna itirazı yoksa "kaju" peyniri yaparsanız o da peynir olur.
burada kandırılma ihtimali olanlar bir grup şaşkın, bilinçsiz ve tembel navegan değil, olsa olsa veganlar olabilir. zira ürün vegan tüketiciye yöneliktir. zira naveganlar vegan ürün yerse bunda bir problem yaşamayabilirler zira ürünü yememeleri için genellenebilecek bir sebepleri (kültürel, politik, etik) yoktur ancak veganlar hayvansal peynir yerse bu aleni bir tahşiş, dolandırıcılık veya ne bileyim ihmalkarlık sonucu olur.
ve en önemlisi, ürünün üzerinde vegan yazmakta ve yaygın peynir türlerinden farkı açıkça ortaya konmakta. bunu göz göre göre alıp yiyenin pişmanlığından yine tüketici kendisi sorumludur çünkü kendi cehaletinin, bilinçsizliğini bedelini ürünün asıl muhataplarına ödetmek istemektedir. kaldı ki böyle bir şikayet hiç olmamış sadece bakanlık aniden vegan peynir diye bir şeyin varlığına uyanmış ve yasaklayıvermek istemiştir. ama çiğ köfteyi yasaklamamaktadır. ne kadar ilginç ne kadar ilginç.